مصطفى النوراني الاردبيلي
276
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
صنوبر انثى نوع صغير مشخصات : در ايران به نام « كاج چترى » و « كاج بادامى » شناخته مىشود . در كُتب طبّ سنّتى با نام « صنوبر انثى نوع صغير » آورده شده است . درختى است به بلندى 8 - 5 متر ، تاج آن كروى و چترى كه در انتهاى تنه بدون برگ چند مترى آن قرار گرفته است . برگهاى آن سوزنى ، هميشه سبز و طولهاى آن نسبتا دراز است . ميوه آن مركّب است و آن را سيب كاج يا مخروط كاج مىگويند و از فلسهاى چوبى تشكيل مىشود . تركيبات شيميايى : داراى آب 3 گرم ، انرژى 635 كالرى ، پروتئين 13 گرم ، مواد چرب 60 گرم ، هيدراتهاى كربن 19 گرم ، كلسيم 12 ميلىگرم ، فسفر 604 ميلىگرم ، آهن 2 / 5 ميلىگرم ، ويتامين A 30 واحد بينالمللى ، تيامين 28 / 1 ميلىگرم ، رايبوفلاوين 23 / 0 ميلىگرم ، نياسين 5 / 4 ميلىگرم مىباشد . اولئورزين مذكور ، محتوى بلورهاى ريز و سوزنى شكل و بويى شبيه به ليمونن و اسانسى معادل 18 - 10 درصد است . اسانس حاصل از آن ، مايعى بىرنگ با بويى شبيه بوى تربانتين و داراى وزن مخصوص برابر 990 / 0 ولوژير است . در تركيب اسانس ، مخلوطى از پينن دكستروژير ، سيلوسترن ، ديپانتن و يك سزكوئىترپن وجود دارد . جوانه كاج افىسينال داراى نوعى رزين و اسانسى مركّب از پينن و ليمونن چپ و همچنين ماده تلخى به نام پىنيكرين ، يك ماده قندى به نام پينيت Pinite ( مشتق متيلدار اينوزيت ) و كونىفروزيد به دست مىآيد . نيرو دهنده ، تسكين دهنده سرفه ، مدرّ و ضد نزله است . از آن براى رفع نزلههاى مزمن مخاطهاى دستگاه تنفّسى و مجارى ادرار ، استفاده مىشود .